Documenti Veneziani: Venezia 34

999 febbraio, Torcello

Michael chierico, figlio del defunto Michael Monetarius e futuro pievano della basilica di Santa Maria di Murano, promette a Valerius vescovo [di Altino/Torcello] di guidare la pieve e di preservare sia la basilica sia le sue proprietà, site dentro e fuori le Venezie, nonché di custodire tutti i beni affidatigli ed elencati in un inventario. Giura inoltre di essere sempre fedele alla chiesa matrice e di prestare ad essa servizio secondo antica consuetudine e di pagare a Grado le angarie dovute, nonché di partecipare al sinodo e nel giorno di celebrazione della cresima accogliere il vescovo con onore, offrendogli un pranzo.

Originale in Venezia, Archivio Patriarcale, già in Murano, Parrocchia dei Santi Maria e Donato, Fabbriceria, pergamene, busta 1 [A][1].

CE II.87
Edizione: Cessi 1942.

In nomine sancte et individue Trinitatis, mense februarii, indictione duodecima, Torcelli. Promittens promitto ego quidem Michaele clerico, filius quondam Michaeli Monetario, futurus plebanus[2] basilice sancte Marie plebis murianensis, vobis domino Valerio,[3] sanctissimo episcopo, seniori nostro, et [vestris] successoribus, ut ipsa plebe,[4] que michi dignatus fuistis concedere, gubernare debeam et incolumen retinere tam basilicam quamque et omnes eius proprietates, tam de infra Venecias quamque foris de Venetias, et res et species parve et magne, quas inventario tradidistis mihi ad presens, salvare et custodire debeam, ut semper salva sit ad ipsam Dei ecclesiam absque ulla diminutione. Unde iurata voce dico ad sancta sacraque Dei quatuor evangelia, ut omnibus diebus vite mee fidelis esse debeam ad sanctam catholicam matrem ecclesiam, aliud in contrarium eam nec in alias ecclesias nos nunquam consentire, sed, sicut semper antecessores mei plebani fideles in sanctam altinatem ecclesiam fuerunt. Ita et ego diebus vite mee fidelis esse promitto, et secundum antiquam consuetudinem servicium vobis facere debeam tam angarias ad Grados quamque ad sinodali vestro conventu. Octava die post resurrectionem Domini, rogatus a nobis ad ipsam sanctam Dei ecclesiam vestre plebis, ad eam descendere debeatis ad missam et confirmationem faciendum, et vos, dominum et ipsa die vobis preparare debeam. In letanias vero, cum ad ipsam plebem veneritis, cum honore ad vestrum obsequium foras exire debeam [ad] vos suscipiendum secundum antiquam consuetudinem, et [si], quod non et advertat divina potentia, contra hanc ire temptavero, de ea, que superius adscripta leguntur, tunc canonico capitulo me subiacere promitto, et [insuper vobis et vestris successoribus] componere promitto libras quinque. Et hec promissio maneat in sua firmitate. + Ego Michahel clericus [in hac prmissionis carta] a me facta manu mea subscripsi. + Ego [I]hoannes [Ursoyolo]. + Ego [Iohannes Amatus]. Signum manus Baduario [Bragadino testis]. Notitia testium id est. Iohannes Ursoylo. Iohannes Amatus. Baduario Bragadino. + Ego Iohannes [notarius …] complevi et roboravi .

 

NOTE STORICHE

[1] Il presente atto è il più antico documento pervenutoci in originale rogato nel ducato venetico. Il documento è attualmente custodito presso l’Archivio patriarcale di Venezia per motivi di conservazione, anche se l’ente proprietario è l’Archivio parrocchiale della chiesa dei Santi Maria e Donato di Murano.

[2] Nella documentazione notarile più antica la qualifica di pievano è detenuta da Michele Monetario nel presente documento e da un certo Natalis nel giuramento della decima civile al tempo del duca Pietro II Orseolo (CE II.70, ovvero CDV I.11). Sull’organizzazione ecclesiastica rurale dell’area lagunare si veda quanto scritto alla sottostante nota 4.

[3] Il vescovo Valerio è il presule di Torcello. Egli risulta destinatario di una donazione nel 1001 marzo (CDV I.2). Si noti che il vescovo di Torcello esercita la propria giurisdizione anche sull’isola di Murano.

[4] È noto che la plebs era la chiesa dotata dei diritti di cura d’anime acquisiti dalla chiesa madre, detta anche matrice, di cui essa era una cappella dipendente. La documentazione scritta non lascia dubbi circa l’esistenza nelle diocesi lagunari del sistema pievano, ma la frammentarietà delle testimonianze non permette di delineare con precisione il quadro completo delle pievi, almeno in epoca così antica. Per quanto riguarda in particolare la diocesi di Torcello, si sa che a partire dalla seconda metà dell’XI secolo essa comprendeva sette pievi. Rando 1994, pp. 85-86.

de in Cessi.
Cessi corregge in altinatem.
Cessi corregge in perpetrare.
celebrandam in Cessi.
nostrum pontificem secundum normam canonicam suscipere debeam in Cessi.
prandium vobis in Cessi.
crediderim in Cessi.
cartulam in Cessi.
Cessi corregge in auri.
da + Ego Michael a roboravi omesso in Cessi.

Presentazione Documenti Veneziani: Introduzione

Indice

Documenti Veneziani: Venezia 1
Documenti Veneziani: Venezia 2
Documenti Veneziani: Venezia 3
Documenti Veneziani: Venezia 4
Documenti Veneziani: Venezia 5
Documenti Veneziani: Venezia 6
Documenti Veneziani: Venezia 7
Documenti Veneziani: Venezia 8
Documenti Veneziani: Venezia 9
Documenti Veneziani: Venezia 10
Documenti Veneziani: Venezia 11
Documenti Veneziani: Venezia 12
Documenti Veneziani: Venezia 13
Documenti Veneziani: Venezia 14
Documenti Veneziani: Venezia 15
Documenti Veneziani: Venezia 16
Documenti Veneziani: Venezia 17
Documenti Veneziani: Venezia 18
Documenti Veneziani: Venezia 19
Documenti Veneziani: Venezia 20
Documenti Veneziani: Venezia 21
Documenti Veneziani: Venezia 22
Documenti Veneziani: Venezia 23
Documenti Veneziani: Venezia 24
Documenti Veneziani: Venezia 25
Documenti Veneziani: Venezia 26
Documenti Veneziani: Venezia 27
Documenti Veneziani: Venezia 28
Documenti Veneziani: Venezia 29
Documenti Veneziani: Venezia 30
Documenti Veneziani: Venezia 31
Documenti Veneziani: Venezia 32
Documenti Veneziani: Venezia 33
Documenti Veneziani: Venezia 34
Documenti Veneziani: Venezia 35
Documenti Veneziani: Venezia 36


  • Download PDF File
  • Download Word File