Documenti Veneziani: Venezia 21
977 ottobre 12, Capodistria
Poiché con la morte di Petrus [IV, Candianus] tutti i documenti erano andati bruciati, al fine di rinnovare la pace e il patto fra Venezia e Capodistria, il conte Sigus/Sicardus, assieme a tutti gli abitanti della città di Capodistra, ossia con i maiores, minores e mediocres, conferma a Petrus [I] Ursoylus, duca di Venezia, che i Venetici possono recarsi a Capodistria e farvi commercio in sicurezza, senza pagare il teloneo. Egli dichiara che, come già in passato, consegnerà 100 anfore di vino ogni anno e stabilisce che Venezia abbia un suo rappresentante nella città. Dichiara inoltre che qualora a Capodistria un Venetico vorrà ricorrere alla legge si decida secondo la consuetudine di entrambe le parti e promette infine di difendere i Venetici contro chiunque della città di Capodistria, anche dall’esterno, agisca a loro danno, vietando infine che da Capodistria si conducano a Venezia dei forestieri per fare commercio.
Copia semplice del XIV secolo in Venezia, Archivio di Stato, Pacta e aggregati, Liber Albus, carte 263v-265r [B].
CE II.56
Edizione: Cessi 1942.
In nomine domini nostri Christi. Imperante domino Otone, serenissimo imperatore, anno quarto, die duodecimo, mense octubrio, indictione quinta. Actum in civitate . Denique cum nos omnes una cum habitantibus civitatem Iustinopolim, tam , convenientibus una vobiscum Petro , gloriosissimo domino, Veneciarum , [1]quamque et cum cuncto vestro populo post , [2] cunctas esse cartulas ab igne crematas, tam vestras, quam similiter et nostras,[3] iterum ob reformandam pacem et convenientiam[4] et pro amore dilectionis et caritatis, cuncta a nobis purgata , per hanc presentem convenientiam et constitutionem plenissime adfirmamus, ut omnibus profuturis temporibus in antea ad nostra loca ire et redire vel securiter absque alicuius ex nobis contrarietate debeant. [5] ab eis nichil sumere debeamus, sed pacifice ad sua debeant propria, quia vos a vestra digna mercede ita a nostris de prefata nostra ostendere dignati estis. Unde nos ad vestris predecessoribus soliti facere fuimus servitium , et iterum simili modo dare et adimplere per anno debeamus tam vobis quam usque in perpetuum, et in nostra civitate habuerit hominem.[6] ex vestris Veneticis, ad nostra loca morando, legem inquirere voluerit, secundum consuetudinem nostram et vestra[m] facere debeamus. [7] Sin autem, quod absit, omnes Istrie vobiscum aliquam turbantia[m] vel molestia[m] habuerint, nos vero absque predictas centum amphoras de vino, quod rectum est, quemadmodum pristinis temporibus factum fuit, vobis persolvere debeamus absque ulla occasione preponenda. Et si omnes civitate[s] Istrie, ut diximus, inter vos et illos rixa et contentio orta fuerit vel acciderit , nostra civitas [cum] cuncto populo in ea commemorante vobiscum in debeamus persistere pacem et verissimam caritatem. Et si vel unus ex nostra de foris consistentibus in aliquo insurgere in contra vestros presumpserit, nos autem corde et animo omnes adiutores et defensores esse debeamus. Itemque statuimus ut ipsi hominibus sic de predicta nostra civitate nullum [alium hominem] de aliquo loco vel civitate in vestra secum adducere debeat potestatem vel aliquo ordine introducere ad emendum aliqua. Legem inter utrasque partes invicem adimplere debeamus, ut semper solitum extitit a nostris predecessoribus. Hec cuncta, ut supra continet, omnibus profuturis temporibus observare et adimplere promittimus absque iussio[ne] imperatoris. Quod si non observaverimus cuncta, ut supra cernitur et fuerit clarefactum, componere promittimus omnes nos una cum nostris heredibus vobis domino Petro tertius [et] successoribus libras quinque. Et hec nostre omnibus profuturis temporibus et Christi adiutorio in sua plenissima firmitate. , die et imperatore vel indictione secunda, feliciter. Signum manus domini Sicardo, incliti comitie, manu sua scribere rogavit. Signum manus Petro locoposito testis subscripsi. Ego Petrus . Signum manus Albini, genero Iohanni de Iustane, testis. Signum manus Olmanno, scavino, testis. Signum manus Benedicto, nepus qui fuit Andreadi, scavino, testis. Signum manus Waltram, frater eius, testis subscripsi. Signum manus Iohannes, filii Marie de Iohanne, testis subscripsi. Signum manus Arbuncho, filii Maderico, testis. Signum manus Iohannis, qui fuit Andreati de Concorna, testis. Signum manus Mauroceni, filii Dominico de Helna, testis. Signum manus Argauso, testis. Signum manus Iuliano, testis. Signum manus de Dominico de Dedis, testis. Signum manus Dominico de Iohanaci, testis. Signum manus Martino de Teuderi, testis. Signum manus Sermicis, testis subscripsi. Signum manus Iohannis de Paula, testis. Signum manus Augustus, testis. Signum manus Marcello, fratris eius, testis. Signum manus Iohannis, filii Felicitati de Melinda, testis. Signum manus Marcello, testis. Signum Vitali, fratris eius, testis. Signum manus Iohanne, genero eius, testis subscripsi. Signum manus Iohannis, fratris eius, testis subscripsi. Signum manus Felix, filius eius, testis subscripsi. Signum manus Iohannis, filiiastro qui fuit Iohanni Ciamponago, testis. Signum manus Vitale, filii Sambatino, testis. Signum manus Vitaliano, testis. Signum manus de Anastasio, testis. Signum manus Painlo de Dignane, testis. Signum manus Iohanni, filii Bertoci , testis. Signum manus Martino, filii Petro Crusiadonno, testis subscripsi. Ego Rotepertus, dyaconus et notarius huius civitatis , manu mea propria scripsi atque firmavi.
NOTE STORICHE
[1] Su Pietro I Orseolo si veda documento Venezia 20 e nota 2.
[2] Si tratta di Pietro IV Candiano. Su di lui si veda documento Venezia 18 e nota 4.
[3] Si tratta dell’incendio appiccato durante la ribellione dagli oppositori del duca Pietro IV Candiano nell’agosto del 976, quando il duca e il figlio Pietro trovarono la morte. L’incendio distrusse il palazzo, numerose abitazioni civili e diverse chiese, tra cui la basilica di San Marco. Fu in questa circostanza che molti documenti pubblici, conservati all’epoca probabilmente proprio a San Marco, andarono bruciati. Sui fattori della conservazione/dispersione documentaria e sugli archivi veneziani si legga Parcianello 2012, pp. 47-64.
[4] Il presente patto costituisce il rinnovamento di precedenti accordi sanciti fra le due città negli anni 932-933. Si vedano documenti Venezia 10 e 11. Sui tre documenti si vedano le sintesi di Giovanni De Vergottini in De Vergottini 1924, pp. 64-69 e De Vergottini 1964, pp. 97-120.
[5] Il teloneo o diritto di transito era una imposta commerciale che si pagava sul transito fluviale. Si veda la bibliografia alla nota 6 del documento Venezia 11.
[6] Sulla interpretazione di questa clausola si veda nota sottostante.
[7] Con queste clausole si stabilisce che Venezia abbia nella città di Capodistria un proprio rappresentante e che i Veneziani lì residenti possano ricorrere alla giustizia sulla base del diritto vigente in entrambe le città. Nei rapporti tra Venezia e i suoi partner commerciali e politici la creazione di appositi tribunali per forestieri rappresentò una preoccupazione costante. Si veda Rösch 1985, pp. 89-93. Medesima clausola, se pure con un significato forse leggermente differente, è presente anche nel patto commerciale del 1000 tra Venezia e Treviso (Venezia 36 nota 6).
Presentazione Documenti Veneziani: Introduzione
Indice
Documenti Veneziani: Venezia 2
Documenti Veneziani: Venezia 3
Documenti Veneziani: Venezia 4
Documenti Veneziani: Venezia 5
Documenti Veneziani: Venezia 6
Documenti Veneziani: Venezia 7
Documenti Veneziani: Venezia 8
Documenti Veneziani: Venezia 9
Documenti Veneziani: Venezia 10
Documenti Veneziani: Venezia 11
Documenti Veneziani: Venezia 12
Documenti Veneziani: Venezia 13
Documenti Veneziani: Venezia 14
Documenti Veneziani: Venezia 15
Documenti Veneziani: Venezia 16
Documenti Veneziani: Venezia 17
Documenti Veneziani: Venezia 18
Documenti Veneziani: Venezia 20
Documenti Veneziani: Venezia 21
Documenti Veneziani: Venezia 22
Documenti Veneziani: Venezia 23
Documenti Veneziani: Venezia 24
Documenti Veneziani: Venezia 25
Documenti Veneziani: Venezia 26
Documenti Veneziani: Venezia 27
Documenti Veneziani: Venezia 28
Documenti Veneziani: Venezia 29
Documenti Veneziani: Venezia 30
Documenti Veneziani: Venezia 31
Documenti Veneziani: Venezia 32
Documenti Veneziani: Venezia 33
Documenti Veneziani: Venezia 34
Documenti Veneziani: Venezia 35
Documenti Veneziani: Venezia 36


