Placiti Toscani: Toscana 31

967 giugno 25, Firenze[1]

Nel placito tenuto da Federicus, vasso e messo dell’imperatore, viene decisa a favore dei canonici di San Giovanni e del giudice Petrus, loro avvocato, la lite che essi avevano con il vescovo Sichelmus e il suo avvocato, il giudice Petrus, a proposito dell’usufrutto della pieve di San Lorenzo e San Giovanni di Signa, in virtù della la cartula offersionis del vescovo Raimbaldus in favore della Canonica che i canonici presentano in giudizio.

Copia del sec. XI. Archivio della Canonica della Cattedrale di Firenze, n. 950 [B].

Edizione: Manaresi, II, n. 157

Dum in Dei nomine civitate Florentia, in atrio domui episcopatui sancti Iohannis episcopio ipsius civitatis per data licentia Sichelmi episcopus, in iuditio residisset Fridericus vassus et missus domni imperatoris singulorum hominum iustitias faciendas hac deliberandas, residentibus cum eo Hubertus sancte Parmensis ecclesie episcopus, Zenobius Fesulanensis ecclesie, Rainerius Suanensis sanctarum Dei episcopis, Adalbertus comes[2], Petrus, Ingefredus[3], Altiperto, Rossari, Petrus, Benedicto, Eribrando iudicibus domni imperatoris[4], Rodilando vicecomes[5], Rainerius comes, Gherardo, Hugo, Petrus, Rainerius, Iohannes, Leo, Teutio, Iohannes et Ansuberto, Tasseramo notarii domni imperatoris, Suppo, Rodulfo, Actio, Gerardo, Teuderico et Actio, Vuinighildo, Sichelmo, Arderado, Rainerius, Petrus, Rainberto, Raineri, Vuillelmo, Grimaldo, Lanberto, Ildebrando, Petrus, Gerardo et Acto, Teudo et reliquis. Ibique eorum venerunt presentia Petrus, Dominicus, Leo et Martino presbiteri, Hiudo, Rodilando, Mainfredus diaconis et canonicis, et ostenderunt ibi in eodem iudicio una simul cum Petrus iudex et avocatus ipsorumdem canonici cartula una offersionis, in qua continebatur in ea ab ordinem sicut hic subter legitur: «In nomine domini Dei etterni. Otto gratia Dei imperator augusto anno imperii eius tertio, mense iulio, indictione septima, feliciter. Dum fragilitatis umanum generis ultimum vite temporis subitanea transpositio venture oportet ut non in quenquam inparatum nec sine aliquo bonis operis respectum migrare de hoc seculo, set preparare oportet sibi viam salutis per quem ad eternum valeamus ante magestatis tribunal Christi pervenire. Et ideoque ego in Dei nomine manifestu sum ego Rainbaldus sancte Florentine ecclesie episcopus quia pro remedium anime bone memorie anticessoris meis et anime mee seu et pro remedium anime de sucessoribus meis per hanc cartulam offersionis nomine ad usufructuandum dare et offerere adque tradere previdi in canonica de ecclesia vestra sancti Iohannis Bactista, id est ecclesia quod est plebem nostra sancti Laurenti et sancti Iohannis Batiste cum curte et casis omnibus illis qui est posita in loco Exinea[6]; casi vero ipsis tan de donnicatis quamque et de massariciis cum fundamentis vel universis fabrici suis curtis ortas terris vineis silvis virgareis pratis pascuis silvis olivetis rebus cultis et incultis insimulque cum ecclesiis et titulis subgectis ipsius plebis nostre in integrum cum omnia et in onnibus casis et rebus quantas ubique et in qualibet locis et vocabulis et apendiciis ad ipsam plebem et suprascripta curte et iam dicte ecclesiis et titulis sunt pertinentes aut pertinere debentur in integrum in ipsa canonica dare et offerere videor. Id est onnem redditum et debitum et debitacionem illam quantas singulis hominibus qui sunt abitantes in villis nucupantes in loco Porto, Pangnano, Lecore, seu in loco Labricini, Corliano, Dometiano, Barbarino, Sancto Angelo, Bruntingnana, Ciolatico, vel per aliis villis qui ad ipsa suprascripta plebe et omnibus ibi abitanti sunt aut fuerunt consuetudo tam vino labore oleo bestiis argentum pannamenta ferramenta vel qualicumque movilias, quem dici aut nominari possimus qui ad ipsam suprascripta plebem et cum suprascripta curte consueti vel debiti sunt reddendi aut in antea fuerit, omnia et in omnibus in integrum in ipsa suprascripta canonica dare et offerere previdi, ut ipsi canonici qui modo sunt aut eorum sucessoribus senper permaneat. Potestatem omnibus predictis casis et rebus cum movilias et familias qui ad ipsa suprascripta plebe sunt pertinentes aut pertinere debentur ipsi canonici, qui modo sunt aut in antea fuerint, abeant abendi inperandi laborare faciendi usufructuandi et in ipsa suprascripta plebe per vestra dispositionem officio Dei et luminaria et missa et incensum fieri debeant factum, et licentiam et potestatem abeatis vos canonici vel vestris sucessoribus vel cui vos dederitis vel abere decreveritis sit permaneat potestatem et in ipsa ecclesia vestra movilias intus ibidem mittendum et onnes movilias quam ibidem inveneritis que de suprascripta plebem et de suprascripta curte pertinet aut pertinere debet foras traemdum et tollemdum et faciendi exinde vos vel sucessoribus vestris exinde omnibus quit vobis placuerit et qualiter exinde feceritis stabilem permaneant senper. Nam ego Rainbaldus episcopus non abeam licentiam nec potestatem neque ego predicto Rainbaldus episcopus neque meis sucessoribus de suprascripta plebe cum suprascripta curte et cum omnibus rebus ibidem pertinentibus sicut supra dictum est non abeat licentiam nec potestatem neque in canbio neque per libello nec per nullum beneficium dare debeas nisi ipsi suprascripti canonici qui modo sunt aut in antea fuerint abeat usufructuandum et faciendum quod volueritis. Et si forsitans ego qui supra Rainbaldus episcopus vel meis successoribus qui hunc scriptum offersionis disrunpere aut contrariare vel minuare aut in canbio aut per libello aut per quolibet scriptum vel ad secularia subtrasserit et non permanserint omnia qualiter superius legitur aut scriptum est, de Deum omnipotentem exinde abeat tributorem et cum Iudas Scariothas abeat rationem in die iudicii et da tricentumdecem et otto sanctorum patrum qui canones constituerunt et da duodecim apostulorum et omnia acmina sanctorum occurrat eis in ofensionem et maledicionem. Ideo volo adque confirmamus, ut sacerdotes qui modo in ipsa canonica sunt vel eorum successoribus incensum et luminaria et oficium sacerdotalem diurno et nocturno missa et salmorum vigilia facere debeant et si neglesserit et non fecerint Deum illorum requirant. Et si forsitans ego qui supra Rainbaldus episcopus vel sucessoribus meis de suprascripta plebe et de suprascripta curte et de omnibus suprascriptas casis et rebus et simulque cum ecclesiis et titulis que sunt subgecti ipsius plebis nostre aut de debito vel redditum quem consuetudo sunt reddendi aliquit ego Rainbaldus episcopus vel sucessoris meis subtragere quesierimus et omnia que superius legitur non observaverimus aut nos contradicimus ita sicut superius legitur, ante tribunal Christi deducat rationem et insuper conponat ipsius canonicas argentum denarios solidos duocentos. Et hanc cartula offersionis usque in finem seculi firmam et inlibata permaneat. Actum Florentia, feliciter. Ego Rainbaldus episcopus ad nos facta subscripsi. Ego Adolfo archipresbitero subscripsi. Iudo archidiaconus subscripsi. Iohannes clericus et vicedomui subscripsi. Ego Dominicus presbiter canonicus et cardinalis subscripsi. Sichelmus diaconus subscripsi. Ego Ursefredus presbiter canonicus et card[i]nalis subscripsi. Ego Constantino presbiter canonicus et cardinalis subscripsi. Ego Petrus presbiter canonicus et cardinalis subscripsi. Ego Silvester presbiter canonicus et cardinalis subscripsi. Ego Eriberto presbiter canonicus et cardinalis subscripsi. Ego Petrus presbiter custodes et canonicus subscripsi. Ego Sigo presbiter et cardinalis subscripsi. Ego Petrus diaconus et canonicus subscripsi. Ego Leo presbitero canonicus subscripsi. Ego Martino presbitero canonicus subscripsi. Ego Dominicus presbitero canonicus subscripsi. Ego Petrus presbitero canonicus subscripsi. Ego Iohannes subdiaconus et canonicus subscripsi. Ego Martinus presbitero canonicus et cardinalis subscripsi. Ego Petrus presbiter canonicus subscripsi. Ego Altiperto iudex domni imperatoris subscripsi. Ego Gerardo notarius rogatus ad Rainbaldo episcopus subscripsi. Ego Petrus notarius et scabinus subscripsi. Ego Petrus notarius domni imperatoris rogatus ad Rainbaldus episcopus subscripsi. Ego Amalbertus rogatus ad Rainbaldus episcopus subscripsi. Ego Petrus notarius domni imperatoris scripto post traditam conplevit». Cartula ipsa offersionis ibi in iudicio ostensa et ab ordine lecta interrogati sunt ipse Petrus, Dominicus, Leo, Martino presbiteri, Hiudo, Rodilando, Mainfredus diaconi et canonici ecclesie episcopatui sancti Iohannis et Petrus iudex avocatus eorum ab is iudicibus et auditores pro quit cartula ipsa offersionis ibi in iudicio ostenserunt. Qui dixerunt: “Vere cartula ipsa ofersionis hic in iudicio vestris ostensimus presentia, ut ne quislibet homo adversus nos exinde aliquid dicere possit quod nos eam silens aut oculta vel conludiosa abuissemus aut detenuissemus. Et nunc ecclesia illa cui vocabulum est sancti Laurentii et sancti Iohanni plebem baptismale sita loco ubi dicitur Exinea cum omnibus casis et rebus seu redditum et debitionem ad eam pertinentibus abemus et detinemus ad pars prenominata canonica sequenter ipsa ofersionis cartula, et si quislibet homo adversus nos exinde aliquit dicere vellit, parati semus hic vestris presentia cum eo in rationem standum et legitime finiendum. Et quod plus est querimus, ut dicat nobis iste Sichelmo venerabilis episcopus et Petrus iudex et avocatus eius et ipsius episcopio, qui hic presens sunt, si cartula ipsa ofersionis, quas hic in iudicio ostendimus, bona et veras est et legibus facta est, aut si predictus quondam Rainbaldus, qui fuit episcopus, eam fieri rogavi et manu sua firmavi et si ecclesia illa cui vocabulum est sancti Laurentii et sancti Iohannis Baptiste cum omnibus casis et rebus seu redditum et debitionem ad eam pertinentibus nobis vel pars predicta canonica contendere aut contradicere vult, a nom”. Quibus ipse donnus Sichelmus episcopus cum predicto Petrus iudex eius et ipsius episcopio avocatus professi et manifesti dixerunt: “Vere cartula ipsa ofersionis quas hic in iudicio ostensistis bonas et veras est et legibus facta est et predicto quondam Rainbaldus, qui fuit episcopus, fieri rogavi et manu sua firmavi et predicta ecclesia plebe sancti Laurentii et sancti Iohanni cum omnibus casis et curtis seu redditum et debitionem adque rebus ad eam pertinentibus vobis vel pars prenominata canonica vestrisque successoribus non contendimus neque contradicere querimus neque per scriptiones neque per nullum argumentum ingenium, set ut diximus vestra qui supra canonici ad pars predicta canonica vestrisque sucessoribus sequenter ipsa ofersionis pagina esse debunt”. Et cum ipse Sichelmus episcopus et Petrus iudex eius et ipsius episcopio avocatus taliter professi et manifesti disserunt, rectum eorum omnium paruit qui supra iudicibus et auditores et iudicaverunt, ut iusta eorum altercatioriem et ipsius domni Sichelmi episcopi et Petrus eius et ipsius episcopio avocatus, ipse Petrus, Dominicus, Leo, Martino presbiteri, Hiudo, Rodilando, Mainfredus diaconi et canonici et ceterisque canonici ad pars prelibata canonica, ecclesia vero ipsa sancti Laurenti et sancti Iohannis plebe baptismale cum omnibus casis et curtis seu redditum et debit[i]one cum omnibus rebus ad eam pertinentibus aberent et detinerent sequenter ipsa ofersionis pagina et manerent inde securus et indempnis sine contraditionem ipsius Sichelmi episcopi et Petri eius et ipsius episcopii avocatus vel pars predicti episcopii, nan ipse Sichelmus episcopus et Petrus iudex et avocatus eius et ipsius episcopio vel pars predicti episcopatui manerent inde omni tempore tacitos et contentos hac remotos. Et insuper ipse Fredericus vassus et missus domni imperatoris per fuste quas in suis detinebat manibus misit bannum domni imperatoris super ecclesia illa sancti Laurentii et sancti Iohannis plebe baptismale et insuper casis et omnibus rebus seu redditum et debitionem ad eam pertinentibus in mancusos aurii duomilia ut nullus quislibet homo magna parvaque persona prenominati canonici et ceterisque canonici eorumque sucessoribus de predicta ecclesia sancti Laurentii et sancti Iohannis plebem baptismale cum omnibus casis et curtis seu redditum et debitionem cum omnibus rebus ad eam pertinentibus devestire presumat. Qui vero fecerit predictos duomilia mancusos aurii conposituros se angnoscat, medietatem pars camare domni imperatoris et medietatem predicti canonici et ad illi alii canonici qui in ipsa Domini canonica pro tenpore fuerint eiusque sucessoribus. Et in eo modo finita est causa. Unde hanc notitia pro securitatem et futuram ostensionem eorumdem canonici ostendenda fieri iussimus. Quidem et ego Teupertus[7] notarius domni imperatoris ex iussionem et suprascripti Friderichi missu domni imperatoris seu iudicum admonitionem scripsi. Anno regni domni nostri Ottoni gloriosissimi imperatoris augusto anno imperii eius in Italia sexto, septimo kalendas iuli, indictione decima. + Fridericus missus subscripsi. Zenobius episcopus Fesolanensis ecclesie interfui. + Ego Rodelando vicecomes ibi fui. (C) Hubertus episcopus Parmensis subscripsit. + Rainerius episcopus Suanensis ecclesie interfui. (S) Ingefredus iudex domni imperatoris interfui. (S) Ego Rossari iudex domni imperatori interfuit. (C) Ragembaldus diaconus et primecereus interfui. (S) Benedictus iudex domni imperatoris interfui. (S) Petrus iudex domni imperatoris interfui. Ego Altiperto iudex domni imperatoris interfui. (S) Petrus iudex domni inperatori interfui. (S) Petrus notarius et scabino interfui. (S) Hugo notarius interfui. (S) Ansiberto notarius domni imperatori ibi fui. + Ego Iohanni notarius interfui. (S) Ego Teuzo notarius ibi fui. + Ego Sialberto interfui. Ego Raineri ibi fui. (S) Ego Rainaldo notarius domni imperatori ibi fui.

 

NOTE STORICHE

[1] Su questo placito, Cortese 2007, p. 113.

[2] Probabilmente si tratti di Adalberto Atto di Canossa, Fumagalli 1971; Fumagalli 1981, pp. 107-110; Rinaldi 2003; Tomei 2014 con buona parte della bibliografia precedente.

[3] Membro dell’elite lucchese, nipote del vescovo di Lucca Corrado, fece parte dell’entourage del marchese Ugo nella seconda metà del X secolo, e in vari tribunali, Puglia 2003, pp. 151-152.

[4] Su questo gruppo di iudices, v. Radding 2013, pp. 243 e ss.

[5] Membro dell’entourage di Ugo marchese, Puglia 2002, p. 731, è sottoscrittore di alcuni documenti marchionali tra il 967 e il 978, Puglia 2006, pp. 105-107.

[6] Pieve dei Santi Lorenzo e Giovanni di Signa. I beni della pievi furono disputati anche in Manaresi, II, n. 207 (987 giugno 6).

[7] Sottoscrive alcuni documenti marchionali nel trentennio 967-998, Puglia 2003, p. 153.

Presentazione Placiti Toscani: Introduzione

Indice

Placiti Toscani: Toscana 1
Placiti Toscani: Toscana 2
Placiti Toscani: Toscana 3
Placiti Toscani: Toscana 4
Placiti Toscani: Toscana 5
Placiti Toscani: Toscana 6
Placiti Toscani: Toscana 7
Placiti Toscani: Toscana 8
Placiti Toscani: Toscana 9
Placiti Toscani: Toscana 10
Placiti Toscani: Toscana 11
Placiti Toscani: Toscana 12
Placiti Toscani: Toscana 13
Placiti Toscani: Toscana 14
Placiti Toscani: Toscana 15
Placiti Toscani: Toscana 16
Placiti Toscani: Toscana 17
Placiti Toscani: Toscana 18
Placiti Toscani: Toscana 19
Placiti Toscani: Toscana 20
Placiti Toscani: Toscana 21
Placiti Toscani: Toscana 22
Placiti Toscani: Toscana 23
Placiti Toscani: Toscana 24
Placiti Toscani: Toscana 25
Placiti Toscani: Toscana 26
Placiti Toscani: Toscana 27
Placiti Toscani: Toscana 28
Placiti Toscani: Toscana 29
Placiti Toscani: Toscana 30
Placiti Toscani: Toscana 31
Placiti Toscani: Toscana 32
Placiti Toscani: Toscana 33
Placiti Toscani: Toscana 34
Placiti Toscani: Toscana 35
Placiti Toscani: Toscana 36
Placiti Toscani: Toscana 37
Placiti Toscani: Toscana 38
Placiti Toscani: Toscana 39
Placiti Toscani: Toscana 40
Placiti Toscani: Toscana 41


  • Download PDF File
  • Download Word File